Təklik lənət yoxsa nemətdir?-Psixoloq Günel Aslanova

Özünüzlə tək qalmalısız ki? Bir çox insanın kabusu olan təklik həqiqətdə inkişafın təməl sütunu, bələdçisidir. Onlar bu kabus haqqında “psixi sağlamlığa mənfi təsir edir”, “psixikanı zədələyir” deyə düşünürlər. “Doğrudan belədir?” soruşsanız “Yox! Birmənalı yox!” deyərəm. İki meyarı nəzərə aldığınız müddətdə təklik əvəzolunmaz töhfədir:    1. Ölçü – mühümdür. Bu prinsip əlbəttə ki, hər bir sosial və ya psixoloji fenomenə  olduğu kimi təkliyə də aiddir. Siz elə bir hal tanıyırsız ki, ölçünü gözləmirsiz, nəticə də xoşagələn olur. Mən tanımıram. Təklik də o cümlədən..  2. Seçim – zəruridir. Təklik məcburiyyət, şanssızlıq, çarəsizlik kimi görülməyin fövqündə olub, seçim kimi dəyərləndirilməyə ehtiyaclı məfhumdur. Demək, təklik seçim olduqda gözəldir. Əlbəttə ki, insan sosial varlıq olduğu üçün başqaları ilə ünsiyyətə can atır. Təklik onun üçün bir ehtiyacdır. Çünki qazandığı bilik, təcrübə və şəxsiyyətini ünsiyyətdə təkmilləşdirir. Lakin təkliklə əvəzlənməkdən, növbələşdirilməkdən məhrum ünsiyyətin qorxulu tərəfləri çoxdur. Davamlı olaraq insanlar içində olan insan özünün kim olduğunu, nəyə qabil olduğunu, hətta nələri arzuladığını belə dolaşdırıb-qarışdırır, unudur. Təkliklə növbələşdirilən ünsiyyət isə insana bu çaşqınlıqlardan uzaq olmaq imkanı verir, psixikada balans, nizam, harmoniya yaradır. Təklikdə o, sahib olduğu dəyər, fikir və yanaşmaların özünə yoxsa başqalarına xas olduğunu aşkarlaya bilir. Təklik niyə belə qorxuludur? Əksər mədəniyyətlərdə təkliyə baxış fərqlidir, onu insan üçün qorxulu bir hal kimi təsvir edirlər. Bilirsiz ki, təkamül boyunca tək olan insan təbii fəlakətlərin öhdəsindən gəlməkdə çətinlik çəkir, təbiət hadisələrinə, vəhşi heyvanlara qarşı mübarizə qrup şəklində daha effektli olurdu. Əcdadlarımız üçün təklik ölümlə nəticələnə bilən, məhv olmağa bərabər bir hal idi.  Məhz ondan irəli gəlir ki, təklik müasir insanın alt şüurunda qorxulu bir hal olaraq yerləşib. Tarixən də təklikdən cəza olaraq istifadə etmək, birini cəzalandırmaq üçün təcridə üstünlük vermək psixikamızda onun qorxunc adını daha da möhkəmləndirib. Hətta Virciniya universitetində aparılan araşdırmada qadınların 1/4, kişilərin isə 2/3-ü tək qalmaqdansa elektrik şoku keçirməyə razı olduqlarını bildiriblər. Xilaskarımız olan təkliyə qarşı münasibətə baxın da siz. Hə, bir də əmin olun ki, əgər bir insan tək qalmaqdan qorxduğu, narahat olduğu üçün digərləri ilə zaman keçirirsə bu onun psixikası üçün qorxduğu, özünü qoruduğu təklikdən daha təhlükəlidir. Təklik niyə yaxşıdır? İstər introvert ol, istərsə də ekstrovert, təklik ona vurulan damğalardan asılı olmayaraq hər kəs üçün faydalıdır. Təkliyin topladığım sosial, emosional, əqli, davranış faydalarını təqdim edirəm: 1. Əqli: Özünə tək zaman və məkan vermək düşüncələrə sərbəstlik, azadlıq verir. Kreativlik artır, məhsuldarlıq yüksəlir. Şəxs gələcək planlarını, xəyal və arzularını həyata keçirməyin yollarını aydınlaşdıra bilir; 2. Sosial: Başqalarını məmnun etməkdən uzaqlaşmaq istəyən hər bir insan üçün təkliyə vaxt ayırmaq nemətdir. Bu halda təklik insana kömək edir ki, başqalarının yanaşmaları, münasibətləri, hətta təzyiqləri haqqında narahat olmadan mühitə, insanlara yeni fikir və maraqlar formalaşdırsın. Getdikcə sərhəd və məsafələrə olan baxış formalaşır və münasibətləri yeni müstəvidə nəzərdən keçirmək mümkün olur. Özünü tanımağa başladıqca daxili aləmini paylaşacaq adamların kim olacağına da şüurlu qərar verir. Hətta özünü yaxşı tanıdığı üçün empatiya hissi də yüksəlir. Bu mənada təklik yalnız başqaları ilə münasibətlərini yenidən qurmağa deyil, dünyanı anlamağa, bəşəri dəyərlərə qoşulmağa kömək edir; 3. Emosional: İnsan tək etdiyi fəaliyyətlərdən daha çox zövq ala bilir. Çünki bu halda başqaları tərəfindən müşahidə edilmək və qiymətləndirilmək qorxusu olmur. Hər kəs razılaşar ki, təklikdə mütaliə də, rəqs də, musiqi ifası da daha rahatdır. Ona görə də alınan zövq və həzz daha keyfiyyətli olur; 4. Davranış: Başqalarından kömək gözləməyə gərək olmur, özünütənzimləmə yüksəlir. Özünü görə bildiyi üçün, özünəinamı sağlamlaşır, özü ilə əlaqədar təhlili obyektiv olur. Nəticədə insan səbrli olub həyəcan, gərginlik, streslə özü mübarizə apara bilir. Necə etməli? Yenisinizsə təkliyi plansız, qəfil və çox yaşamağa çalışmayın. İlk əvvəllərdə kiçik addımlarla başlayın. Məsələn, sevdiyiniz məkanda sevdiyiniz fəaliyyətlə qısa müddətə baş-başa qalın. Sizi məhsuldar, psixi sağlam birinə çevirdiyini gördükcə daha da həvəslənəcəksiz. O sizin seçiminiz olacaq. Bir də balansı, ölçünü qorumaq lazımdır demişdim, bu isə hər insandan asılı olaraq fərdi xarakter daşıyır. Hər kəs öz normasını özü onu hiss edərək müəyyən edə bilər. Seçiminiz olan ölçülü təkliyə kiçik addımlarla başlamazdan əvvəl “təklikdə zaman mənim özümə hədiyyəmdir” deyin.

Musiqi janrları və psixi təsirləri

İnsan və ruh aləminə müxtəlif vasitələrlə təsir etmək mümkündür. Həssaslıq səviyyəsindən asılı olaraq sözlə yüksək əhval-ruhiyyə yaratmaq, həvəsləndirmək, həyata maraq oyatmaq, bir – neçə sözlə insanı ruhdan salmaq, həyatdan küsdürmək də olar.Musiqinin də insan orqanizminə möcüzəvi təsiri hər kəsə bəllidir. Musiqi insanda müxtəlif duyğular yarada bilir. Milli musiqi enerji mənbələrinin aktivləşməsinə səbəb olursa, etnik musiqilər rahatlaşmağa, dincəlməyə kömək edir, Klassık musiqinin isə beynin fəaliyyətinin artmasına və informasiyanın tez bir şəkildə qavranılmasına kömək olduğu hesab edilir. Dinlədiyimiz musiqilər düşüncə və təsəvvürümüzə - emosional halımıza təsir gösrtərir. Sinir sisteminə təsir edən musiqi fərqli effektlər yarada bilər. Ürək ritminin bərpa edilməsinə müsbət təsir göstərən sakitləşdirici musiqilər var. Sözlər diqqəti dağıdır, ona görə sözsüz musiqilər dinləmək də faydalıdır.Ruhunuzu oxşayan musiqi dinləyirsinizsə, ürəyinizin qan damarlari 26 dəfə genişlənir. Qəlbi riqqətə gətirən, xoş, anlada bilmədiyim duyğular oyadan, gözəlliyi görməyə və gözəl görməyə vasitəçi olan, duymağa ruhlandiran, təmiz, saf düşüncələri olduğu kimi anlamağa sövq edən, möhtəşəm və üşənməyən saf hisslər yaradandi musiqi. Səhər ruhumuzu –özümüzü hansı musiqiyə "kökləmişiksə" bütün gün ərzində elə "səslənəcəyik"- düşünürəm. Nikbinliyə meyl ruhundayıqsa, mülayim, mehriban oluruq. Bəlkə sevınc payını özümüz yaradaq ruhumuzda. Hər gün səhərimizi musiqi ilə açaq. O zaman anlamaq da çətin olmaz ki, ruhumuz müvəqqəti də olsa, azaddir.Gözəl müsiqi sədaları altında rəqs etmək də əhvalınıza enerji yükləyir. Rəqs edən insanların beyni daha yaxşı işləyir, sağlam olur. Rəqs beyinə müsbət təsir göstərir. rəqslə nevroloji sağlamlıq arasında əlaqə var, əsəbləri sakitləşdirir, ruhu tənzimləyir, bərpa edir... Müsiqi gözəllikdir. Həyatınızın musiqisini dinləyin.Psixoloq,Jurnalist Yeganə İsgəndərov

Zeyqarnik effekti nədir?

Zeyqarnik effekti ilk dəfə Rus psixoloqu Bluma Zeyqarnik tərəfindən kəşf edilib və yarımçıq, tamamlanmamış hadisələrin daha asanlıqla xatırlandığını ifadə edir. Bu effekt bizə tamamlanmamış məhəbbət macəralarımızı unutmamağımızın, yarımçıq qalan işlərimizi tez-tez xatırlamağımızın səbəbini aydın şəkildə izah edir. Eyni zamanda, “Davam edəcək” yazısı ilə ən maraqlı hissəsində dayandırılan seriallar da bu psixoloji təsirin nümunəsidir.Bir dəfə psixoloq, tədqiqatçılar Levin ve Zeyqarnik qəlyanaltı etmək üçün işlədikləri Berlin Universitetinin yaxılığındakı izdihamlı bir kafeyə daxil olurlar. Psixoloqlar verdikləri sifarişə ofisiantın heç bir qeyd aparmadan onlarla sifariş arasında dəqiqliklə yerinə yetirdiyini diqqətlə müşahidə edirlər. Levin və Zeyqarnik ofisiantın hansısa sifarişi unuda biləcəyindən çəkinmədiyi haqda maraqlanırlar, cavabında isə ofisiant heç bir sifarişi səhv salmadığını bildirir. Onlar buna inanmırlar və qonşu stolların nə sifariş etdikləri barədə onu sorğu-sual etməyə başlayırlar. Və bu zaman pərtlik: ofisiant doğurdan da hər stolun nə sifariş verdiyi xırdalığına kimi xatırlayırdı, ancaq… yalnız hesabı ödənməmiş stolların. Lakin 1 dəqiqə əvvəl hesabı ödəyərək kafeni tərk edən müştərilərin nə sifariş etdiklərini o xatırlamırdı.Bu hadisədən sonra Zeyqarnik tamam və natamam hadisə və fəaliyyətlərin onun yaddaşına müxtəlif cür təsir etdiyini təxmin edir. Psixoloq sınaq silsiləsi həyata keçirir və məlum olur ki, insanın bu və ya digər fəaliyyəti zamanı onda müəyyən emosional gərginlik meydana gəlir.Fəaliyyət sona çatmırsa, məsələn, yarımçıq kəsilirsə, gərginlik müvafiq olaraq boşalmır və nəticədə yerinə yetirilməyən fəaliyyət uzun müddət yaddaşda qalır. Zeyqarnik müəyyən edir ki, insan natamam fəaliyyəti tamam fəaliyyətə nisbətdə 1,8 dəfə daha yaxşı yadda saxlayır.Bu metodikadan mütəmadi olaraq həm də kinematoqraflar və televiziyaçılar istifadə edir: məsələn, tamaşaçını daim intizarda saxlamaq üçün hər bir seriyanı ən maraqlı hissəsində bitirmək, yəni qəhramanların fəaliyyətini yarımçıq saxlamaq kifayətdir.Aybəniz Rəsullu

Antidepressantlar narkotik tərkibli deyil-Neyropsixoloq Günel Əhmədova

Psixoloq.az xəbər verir ki,bir çox insanlar antidepresantları narkotik tərkibli hesab etdiyindən çox hallarda müalicədən imtina edir və ya həkimdən bitkilərlə müalicə tələb edirlər. Bununla bağlı tanınmış Neyropsixoloq Günel Əhmədova özünün sosial hesabında antidepresantların narkotik tərkibli dərmanlar olmaması barədə paylaşım etmişdir.Həmin paylaşımı olduğu kimi sizlərə təqdim edirik.Doktor, o narkotik tərkibli dərmanlardan yazma, təbii şeylərdən yazCavab 1. Doktorun bir möhürü ilə heç bir narkotik tərkibli dərman verilmir.Cavab 2. Ali təhsilli diplomu olan doktor dövlət tərəfindən təsdiqlənmiş protokollarda yer alan və tövsiyə edilən dərmanları yaza bilər. Təbii şeyləri loğmanlar yazır. Ona görə də doktora çek açmamışdan əvvəl düşünmək lazımdır: həkiməmi gedəcəm, loğmanamı? Əgər cavab həkimə gedəcəmdirsə, artıq ilk cümlədəki müraciəti etmək nə qədər məntiqlidi, siz deyinCavab 3. Adətən bu sözləri "əsəb" şikayətləri ilə müraciət edən xəstələr deyir. Çünki ağrı səbəbilə gələn xəstə deyir, nə istəyirsən elə, bircə bu ağrıdan canım qurtarsın. Xroniki sinir ağrıları həqiqətən insanı çox üzür. Allah hamıya kömək olsun.Amma yazımı "əsəb" şikayəti edən pasientlərlə davam etmək istəyirəm. Narkotik tərkibli deyilən dərman olaraq əsasən antidepressantlar və neyroleptiklər nəzərdə tutulur. Biz nevroloqlar antidepressant daha çox yazdığımız üçün, onlara yer ayırmaq istəyirəm.Antidepressantlar - narkotik tərkibli deyil. Sadəcə insan beynində bəzi maddələr var ki, onlar əhvala, gümrahlığa, motivasiyaya və digər insanı həyata bağlayan hiss və emosiyalara təsir edir. İnsanın uzunmüddətli stress, depressiya halında isə bu maddələr azalır. Antidepressantlar beyində bu maddənin miqdarına təsir göstərir və normal səviyyəsini təmin edir. Müasir preparatlar öyrəşmə yaratmır, yan təsirləri yetrincə azdır. Ən vacibi odur ki, özbaşına təyinat olmasın, mütləq həkim nəzarəti altında qəbul edilsin.

Daxili harmoniyanın sirri-Psixoloq Nigar Jəbrayıl

Daxili  harmoniyanın sirri     Bu gün mən sizinlə bizim üçün çox vacib və zəruri olan mövzu - daxili harmoniya haqqında danışmaq istəyirəm. Əslində bu hamıya şamil oluna  bilər. Lakin qadınlar kişilərə nisbətən  buna  daha çox ehtiyac duyur. Axı, qadınlar üçün bu çox vacibdir...........Bəzən gündəlik həyatımızın qayğıları bizi ondan uzaq sala bilər..... Bir qadın üçün daxili harmoniya  nə deməkdir?  Mənim fikrimcə, bir qadının daxili harmoniyası  onun  həyata sevgisidir, özünü necə varsa, qəbul etməsidir, təbiətlə, ətrafdakı məkanla birləşməsidir. Xarici amillərdən və şərtlərdən asılı olmayan bir daxili xoşbəxtlik duyğusudur ... Bu daxili harmoniyanı necə tapmaq, necə qoruyub saxlamaq və ya tamamlamaq mümkündür?           İlk öncə ətrafınıza baxın. Sizi məmnun edən nələr var? Əzizləriniz, valideynləriniz, iş yoldaşlarınız, sevimli peşəniz, maraqlı hobbiniz və s. Bunların hər biri  sizə rahatlıq verirmi? Əgər sadaladıqlarımda nələrsə sizi narahat edirsə-bunun üzərində mütləq işləmək lazımdır.Gəlin özümüzü təhlil etmək bacarığına yiyələnək. Əgər siz tez- tez qıcıqlanırısınızsa, qəzəblənirsiniz  və ya kiməsə həsəd aparırsinizsa bu məsləhətlər sizin üçündür. Daxili harmoniyaya necə nail olmaq olar Bu kifayət qədər sadədir, sadəcə bunu üçün   istək və səbr lazımdır. Təbiətdə daha çox olun - şəhərdən çıxın, parkda gəzin, təmiz havadan zövq alın. Təbiətin səslərinə qulaq asın, bu dünyanın bir hissəsini hiss etməyə, ağaclara, otlara və yerə toxunun. Bu sizi müsbət emosiyalar və daxili dincliklə dolduracaqdır. Evinizi lazımsız zibildən təmizləyin. Həyat üçün həqiqətən ehtiyac duyduğunuz və gündəlik görünüşü ilə sizi sevindirəcək bir şeyləri buraxın. TV, radio və zehninizi lazımsız məlumatlarla yükləməyə biləcək hər şeydən yaxa qurtarmaq tövsiyə olunur. Hər gün televizora baxmaq əvəzinə, yaradıcılıq ilə məşğul olmağınız tövsiyyə olunur. Şübhəsiz ki, uzun müddət hər hansı bir şey haqqında xəyal edirsiniz, lakin özünüzə etiraf etməkdən  çəkinirsiniz. Qorxularınızı kənara qoyun və arzularınıza gecikməyin. Arzularınızı və uşaqlıq xəyallarınızı xatırlayın və onları gerçəkləşdirməyə başlayın. İndi zamanıdır! İnsanlarla səbirli olun. Çox tələbkar olmayın, heç kim bizə borclu deyil. Əslində heç kim bizi sevməyə belə məcbur deyil, lakin buna baxmayaraq bizi sevirlər. Bunu mütləq dəyərləndirin.Əhv etməyi (bağışlamağı) öyrənməyiniz daha gözəl olardı. Əgər başınıza hər hansı xoşa gəlməyən iş gəlibsə-bu məsələdə  müsbət tərəfləri tapın . İndiki zamanda yaşamağa çalışın. İndi və Burada prinsipi ilə yaşayın,  çünki "sabah" nələrsə olmaya da bilər. Bütün həyatın bizə bəxş elədiyi  gözəllikləri hiss edin və hər gündən zövq alın. Hər bir məsələdə müsbət məqamları axtarın və özünüzü qurban hesab etməkdən çəkinin. Pioritetlərinizin  siyahısını  yaradın. Həyatda sizin üçün ən vacib olan nədir: sağlam həyat tərzi, sağlam qida, idman, sevgi, maliyyə sabitliyi, azadlıq, uğur, tanınma... Sizin üçün ən vacib olan 5 dəyərin siyahısını yaradın və əhəmiyyətini artırmaq üçün sıralayın. Hər gün siyahıya baxın, ona uyğun yaşadığınızı yoxlayın, bunları necə həyata keçirə biləcəyinizi düşünün. Prioritetlərinizə əməl edərək özünüzə və ehtiyaclarınıza uyğun yaşadığınızdan əmin ola bilərsiniz. Özünüzü sevin, siz hamının xoşuna gəlmək məcburiyyətində deyilsiniz. Hər gün sizi qane edən və zövq verən  şeyləri etməyə vaxt tapın. Fərqi yoxdur bu bulmaca işləmək, karaokedə  mahnı ifa etmək, sudoku həll etmək də ola bilər.....Yetərki bunu özünüzdə müşahidə edin və hərəkət edin! Optimist olun. Stereotiplər və kimlərinsə xoşa gəlməyən təcrübəsindən ruhunuzdakı harmoniyanı məhv etməyin. Həyatınızı idarə etmək və dinclik hiss etmək üçün həyatda baş verən yaxşı məqamlara  diqqətizi yönəldin. Bu sizin həyatınızdır. Hisslərinizi danışa biləcəyiniz bir mütəxəssislə əlaqə qurmağı düşünün, psixoloq, psixoterapevtə də müraciət etmək olar. Əgər bunu etməkdən çəkinirsinizsə, sizi narahat edənləri yaxın dostunuza danışın, lakin o sizin qəlbinizi qırmasın deyə məsləhətlərində  obyektiv olmaya da bilər. Özünüzdən başqa heç kimdən təşəkkür gözləməyin. Sizə neqativ emosiyalar  yaşadan  insanlarda uzaq durun. Özünüzə  dəyərli bir insan olduğunuzu xatırladın. Özünüzəməxsus şəkildə  cazibədar və gözəl olun. Hər hansı bir  vəziyyətə düşməyinizdən asılı olmayaraq əvvəlcə sakitləşin, sonra məntiqlə düşünüb qərar verin. Həyatızı necə varsa qəbul edin.Hər gün minnətdar olmağı, şükr etməyi ən vacib amillərdən həsab edin. Klinik psixoloq,psixoterapevt  Nigar Cəbrayıl psixoloq.az

İnsanlar günün hansı saatı daha xoşbəxt olur?

İnsanlar günün hansı saatında daha xoşbəxt olur? Aparılan maraqlı bir araşdırma maraqlı bir nəticə üzə çıxardı.  Saat 15:00-16:00 arasında xoşbəxtlik hormonu olan endorfin ən yüksək həddə çatır. Bu, idmanla məşğul olmaq üçün də ən yaxşı saatdır. Çünki bu saatda təyziq və qan dövranı yaxşı işləyir. 05:00 günə hazırlaşmaq saatıdır. Bədəndə kortizon səviyyəsi getdikcə artmağa başlayır. 06:00-07:00 saatlarındakı səhər yeməyindən sonra bədən oyanmağa başlayır. Orqanizm 60 faiz işə hazırdır. Həzm sistemi səhər saatlarında çox yaxşı çalışır. 08:00-09:00-da nəbz və təzyiq artmağa başlayır. Saat 10:00-11:00 arasında insanın dinamikliyi, fəallığı artır. 12:00-da orqanizm istirahətə ehtiyac duyur. Nahar vaxtı - saat 13:00-da insanın iş qabiliyyəti 20 faiz azalır. Saat 17:00-dən sonra adrenalin ən yüksək həddə çatır. Axşam yeməyi üçün ideal vaxt 18:00-dur. Bu saatda mədəaltı vəz, qaraciyər yaxşı işləyir. Saat 19:00-dan sonra isə orqanizm tənbəlləşməyə başlayır. Saat 20:00-dan sonra orqanizm qəbul etdiyi yağları toplamağa başlayır. Artıq 21:00-dan sonra istirahət zamanıdır. Bu saatdan sonra yemək yemək məsləhət deyil. Çünki qəbul edilən qidalar həzm edilmir və səhərə kimi mədədə qalır. Saat 23:00-dan sonra yuxu saatıdır. Professorun sözlərinə görə, gecə saatlarında işləyənlər daha çox xəta edirlər. diqqət son dərəcə azalır. Gecə saatlarında stress hormonu sürətlə artmağa başlayır.

Qidaların psixologiyamıza QƏRİBƏ TƏSİRİ

Sağlam qidalanma hər gün daha çox dəbə düşür. Mağazadan məhsul seçərkən tərkibini diqqətlə oxuyur, bədənimizə hansı faydası olduğunu və hansıların daha çox zərər verəcəyini anlamağa çalışırıq. Ancaq elm sübut edir ki, bəzən məhsulların faydaları və zərərləri ilə bağlı sualları birmənalı şəkildə cavablandırmaq asan deyil, çünki onlar bir çox müxtəlif maddələrdən ibarətdir.Psixoloq.az Publika.az a istinadən  bu yazıda oxuyucuları qidaların insan psixologiyasına təsiri ilə tanış edib. 1. Düyü Üyüdülmüş düyü qlükoza malekularının qana sürətlə daxil olmasını təmin edən sürətli karbohidratlar ehtiva edir. Odur ki, qanda şəkərin miqdarı qəfi yüksələ bilər, bu isə beyin və sinir sağlamlığına ziyandır. 2. Qızardılmış qardağıdalı Qızardılmış qarğıdalı sinir sisteminin normal çalışması üçün lazım olan protein, fosfor, dəmir, maqnezium ilə zəngindir. B vitamini isə depressiya və stresslə mübarizədə təsirlidir. 3. Tuna balığı Tuna balığında civə yüksəkdir, amma orqanizmdə civənin həddən artıq bolluğu yaddaşın pozulmasına gətirib çıxara bilər. Bundan başqa, tuna balığında poliklorinli bifenil adlanan sintetik maddə var ki, bu da hormonal fonu və əsəb sisteminin işini pozur. 4. Donuz piyi Donuz piyi nadir rastlanan arakidon turşusu ehtiva edir. Bədənin toxumalarının bir hissəsidir və beynin normal işləməsi üçün vacibdir. Alzheymer xəstəliyinə qarşı mübarizə də kömək edir. 5. Taxıllar Taxıl bitkiləri boy inkişafı üçün lazımdır, amma qlüten bizim üçün faydalı maddələri məhv edə bilər. Bu maddələrin olmaması isə isteriya hücumlarına və depressiyaya gətirib çıxarır. 6. Qara şokolad Qara şokoladda beyin hüceyrələrini aktivləşdirən flavonoidlər var. Bu məhsul qan damarlarını genişləndirir, zehni fəaliyyəti stimullaşdırır və beynə oksigen axınını artırır. 7. Pendir Pendir protein parçalanması nəticəsində meydana gələn tiramin ehtiva edir. Tiramin qan təzyiqini əhəmiyyətli dərəcədə artırır və miqrenə səbəb ola bilər. 8. Bişmiş kartof Bişmiş kartof oksigenin beyinə daxil olmasına kömək edən kaliumla zəngindir. Həmçinin tərkibindəki qlükoza, B vitamini və amin turşuları beynə qan dövranını stimullaşdırır və performansını artırır. 9. Paxla Paxla tanin ehtiva edir. Taninin çox olması bədəndə dəmir kimi elementlərin sovrulmasına mane olur. Bu, beyin qan dövranını poza və anemiya səbəb ola bilər. 10. Sarıkök Sarıkökdə olan kurkumin adlı maddə çox güclü antioksidandır və beynin yaşlanmasını maneə törədir. Bu maddələr adətən yaşla əlaqədar olaraq pisləşən koqnitiv funksiyaları dəstəkləyir. 11. Zəfəran Zəfəran B və C vitamini kimi bir çox elementlər ehtiva edir. Beyin funksiyasını yaxşılaşdırır, həmçinin bəzi psixoloji pozuntulara kömək edir. 12. Darçın Darçın iki əhəmiyyətli maddənin tərkibi sayəsində beyni aktivləşdirir. Əgər diqqət pozğunluğu və fikir dağınıqlığından əziyyət çəkirsinizsə, onda darçın bu problemlərin həllinə kömək edəcək. Bu, xüsusilə sürücülər üçün faydalıdır. Məsələ ondadır ki, darçın qoxusu tənəffüsü sakitləşdirir və fikri toplamağa kömək edir. Bunu amerikalı tədqiqatçılar araşdırıb. Onlar həmçinin əlavə ediblər ki, darçın qoxusu insanlarda reaksiya tezliyini yaxşılaşdırıb. Aytən Məftun 

Gözlərimiz niyə “yol çəkir?” - ELMİ SƏBƏBLƏRİ

Çox vaxt insanın özündən asılı olmayan səbəblərdən baxışları bir nöqtəyə zillənib, cansız, şüşə gözlər kimi hərəkətsiz qalır. Hətta el arasında bu vəziyyətə "gözlərin yol çəkir", "uzaq yerdən qonağın gələcək" kimi sözlərlə ifadə olunur. Bəs bu həqiqətən belədir, yoxsa bu vəziyyətin dərinliyində ciddi problemlər dayanır? Bu vəziyyətin səbəblərini təqdim edirik.Bəlkə də gözlər qəlbin aynasıdır- frazası bu məsələyə öz qəlibində aydınlıq gətirə bilər. İnsanın daxili vəziyyəti  baxışlarında öz əksini tapır. Çünki bizim gözlərimiz sinir sistemimizlə birbaşa əlaqədədir. Əgər siz sevincli və ya kədərlisinizsə bu mütləq baxışlarınızda özünü biruzə verir. Hətta insan öldükdən sonra onun gözləri bir müddət işığa reaksiya verir, göz bəbəkləri canlı orqanizm kimi reaksiya verə bilir (qırpılır). "Donuq baxış” effektinin bir neçə səbəbləri var. 1. Soyuqdəymə, zökəm.Bu gözlərin donuq olmasının ən geniş yayılmış səbəbidir. Qızdırma, zəifləmiş orqanizm, halsızlıq birinci gözlərdə əks olunur. Onların rəngi solur, yorğun görünür və tez-tez baxışlar bir nöqtəyə yönəlir. Xoşbəxtlikdən, bu simptom xəstəliklə birlikdə yoxa çıxır. 2. Psixoemosional vəziyyət.Psixoloqların fikrincə "donuq baxış” effektinin yaranmasının başlıca səbəbi insan psixologiyasından asılıdır. Bu vəziyyət onun özünə qapanmasından, depresiyadan xəbər verir.Hər kəs ətrafında baş verən çətinliklərə, bədbəxt hadisələrə başqa formada reaksiya verir. Güclü emosiyalar qarşısında bu vəziyyət özünü daha tez göstərir. Yox əgər heç bir pis hadisə baş verməyibsə, ancaq insanda yenə bu donuq baxışlar müşahidə olunursa, bu erkən depresiyanın xəbərçisidir. Bundan xilas olmaq üçün, mütləq bu melonxolik vəziyyətdən qurtulmaq lazımdır. 3. Fiziki yorğunluq.Orqanizmə həddən artıq fiziki təzyiq etmək, uzun müddət yuxusuz qalmaq da "boş baxış" effektinə yol aça bilər. Bundan qurtulmaq üçün bu vərdişlərinizdən əl çəkin. 4. Sərxoşluq, alkoqolizm.Əgər insan spirtli içkilərdən həftədə 1-2 dəfə və az miqdarda istifadə edirsə, "donuq baxış" vəziyyəti onun üçün qorxulu deyil. Bu vəziyyət spirtli içkilərdən mütəmadi və çox istifadə edənlərdə daha çox görünür. Bundan başqa alkoqolizmdə bu vəziyyət göz torbaları ilə bərabər müşahidə olunur. Bu vəziyyətdən xilas olmaq üçün mütləq mütəxəssisə müraciət olunmalıdır. Təsirli olması üçün müalicə mütləq  bir neçə tərəfdən ümumi aparılmalıdır. 5. Narkomaniya.Bəli,  bu pis vərdiş də insanın baxışlarına "donuq baxış" effekti verir. Bu zaman baxışlar solğun, gözlər yorğun görünür. Belə insanlar gözlərini bir nöqtəyə zilləyib saatlarla bu vəziyyətdə hərəkətsiz qala bilərlər.  Gəlin, həyata donuq baxışla deyil, sağlam gözlə baxaq. Vəziyyətlər bizi deyil, biz vəziyyətləri idarə edək. Hər zaman sağlam olun.

"Bəxtim olsaydı qız doğulardım" deyən oğlanlar

1. Qadınlar daha çox yaşayır. Hesablamaya əsasən 7 il qadın kişidən çox ömür sürmüş olur. 2. Qadınlar kişilərə nisbətən 3 dəfə çox ağlamış olurlar. Bu aydın olmasa belə ağlayan qadın hər zaman diqqətə səbəb olur və ona diqqət də yetirilir. Qadınlar bu zaman asanlıqla ürəklərini boşalda bilirlər. Kişilər bunu bacarır? Ağlayan kişi birmənalı qəbul olunmur, eyni zamanda çox az kişi göz yaşlarına boğulur ki yüngülləşə bilsin. 3. İşləməyən qadını “evdar qadın” adlandırırlar. İşləməyən kişiyə isə “avara” adı vermiş olurlar. Bu cəhətdən də kişilərin bəxti gətirmədi. 4. Kişinin geyimini qadınlar demək olar ki özəlləşdiriblər. Hər kəs bunu qəbul edir. Onlara heç kim pis baxmır.Bəs kişilər qadın paltarını geyinsələr nə olar?? Yalnız gülüş mənbəyinə çevrilmiş olarlar. 5. 30 yaşına qədər qadınlar asanlıqla gözəlliklərini qoruya bilirlər. Kişilərdə isə bu yaş həddinəcən əksəriyyətində keçəlləşmə halları baş verir. 6. Qadınlar öz hisslərini asanlıqla bildirə bilirlər. Bu səbəbdən qadınların insanlarla münasibəti daha emosionaldır. Kişilərdə isə kobudluq daim özünü göstərməkdədir. 7. Qızlar üçün bir çox şey pulsuzdur bir çox elanlarda : “Qadına giriş pulsuzdur”-yazısına rast gələ bilərsiz. 8. Qadınlar uğurla həm sağdan, həm də soldan informasiya qəbul etmək qüvvəsindədirlər. Bu səbəbdən onlar bir neçə işi eyni vaxtda asanlıqla yerinə yetirə bilirlər. Kişilərin isə bir işi uğurla yerinə yetirmələri üçün qüvvələrinin yalnız bir iş üzərində cəmləşməsi gərəkdir. 9. Qadınlar daha çox hörmət sahibidirlər. Demək olar ki, onlara hər yerdə yaşıl işiqdir. Hər yerdə onlara xüsusi, diqqət xüsusi hörmət göstərilmiş olur. İstədikləri vaxt xidmətdən istifadə edə bilirlər. Bu kişilərdə də belədir? Kişilər istəsələr belə yeterincə diqqətə sahib ola bilmirlər və bilməzlər. 10. Qadınlar uşaqlar, körplər tərəfindən daha çox sevilmiş olur nəinki kişilər. Hər zaman qayğıkeşliyi ilə fərqlənən məhz qadınlardır! Kişi bu qədər sevilə bilər? Kişi bu sevgi və istək üçün nə qədər çalışsa belə onda qadındakı kimi uğurlu nəticə alınmayacaq.

“Bazar ertəsi sindromu”ndan qurtulmağın yolları

Siz də həftə sonu tətilinin işıq sürətiylə keçdiyini və böyük bir həftənin sizi gözlədiyini düşünərək gərilə bilərsiniz? İşləyən insanların kabusu olan “bazar ertəsi sindromu”la baş etmək, əslində sanıldığı qədər çətin deyil.Psixoloq.az siz Bazar ertəsi sindromu – həftə sonu tətilinin ardından işə ya da məktəbə başlamaqla əlaqədar istəksizlik və çətinlik halıdır. Adamın işiylə əlaqədar duyğuları, bu problemin yaşanma dərəcəsini təyin edir. Bu əslində bazar ertəsi ilə əlaqədar bir problem deyil. Çünki bazar ertəsi yalnız həftənin günlərindən biri yəni digərlərindən çox fərqli bir gün deyil. Ancaq bu gün insanlarda kədər və stress yarada bilir. Bunun səbəbi də bazar ertəsinin – yeni həftənin gətirəcəyi məsuliyyətlərdir. İndiki vaxtda bu sindrom dərəcələri fərqli olmaqla birlikdə bir çox adamda görülür. Əsasən, iş yeri ilə əlaqədar mənfi duyğular yaşayan və qayğı pozuqluqları olan şəxslərdə daha çox nəzərə çarpır. Daha gərgin bir bazar ertəsi əvəzinə, xoş, gümrah keçirdiyiniz bir gün yaşamaq istəyirsinizsə, məsləhətlərimizə əməl edin. Daha çox yatın. Yuxusuzlluq həftənin ilk gününü stressli keçirməyin ən böyük səbəbidir. İnsanlar həftə içi ilə müqayisədə, həftə sonu normal yatmırlar. Həftə sonları yuxu problemi yaşamaq ertəsi gün stressli bir gün yaşamağınıza səbəb olacaq. Buna görə həftəsonu yuxunuzu sabitləyin. Daha az televizor izləyin. Çox televizor izləmək məhsuldarlığı azaldır. Çox sevdiyiniz bir film və ya televiziya proqramını hər həftə izləmək normal bir şeydir, ancaq həftə sonu kresloda əyləşib kanallar arasında yox olmaq düzgün deyil. İnsanlar çox vaxt çox yorğun olduqları halda, televiziyaya baxmağı üstün tutarlar. Gecə yarısına kimi televizor qarşısında oturub yuxuya getmək, nizamsız yuxu və yorğunluq hissi yaranmasına səbəb olur. Həftə içi planlar edin. İnsanlar tətil günlərini, həftə sonlarını dostlarıyla keçirməyi üstün tuturlar. Buna görə bir çox işlər, həll edilməyən problemlər üst-üstə yığılır və həftə sonuna qalır. Bu qədər işləri, problemləri yalnız 2 gün ərzində həll etməyə çalışmaq yeni həftəyə yorğun, gərgin başlamağınıza səbəb olacaq. Bunun üçün dostlarınızla görüşə həftə içi vaxt ayırın. Tələsməyin. Hər məsələdə tələsik davranmaq stressli olmağınıza və bütün günü özünüzü pis hiss etməyinizə səbəb olacaq. Gün ərzində görməli olacağınız işlərə lazımi vaxt ayırın. Özünüzə həftəbaşı müalicəsi tətbiq edin. Əgər bazar ertəsindən nifrət edirsinizsə, həmin günlər edə biləcəyiniz fərqli bir şeylər düşünün. Əgər vacib iş görüşməsi varsa, həmin gün, bu görüşməni günün erkən saatlarına salmayın. Səhərlər evdən tez çıxıb gözəl bir yerdə səhər yeməyi yeyə bilərsiniz. Xəbərləri söndürün. Səhər-səhər cinayət xəbərləri, pis xəbərlər izləmək sizin əhvalınıza pis təsir edə bilər. Əgər həssas birisinizsə, pis xəbərlər sizin ruh halınıza pis təsir göstərə bilər. Dəyərləndirmək üçün vaxt ayırın. Bazar ertəsindən niyə nifrət etdiyinizi düşünün. Bunu anlamaq üçün özünüzə vaxt ayırmalı və hansı məsələdə yaxşı hiss edirsinizsə, onu qərarlaşdırıb, ona uyğun hərəkət etməlisiniz.

İşdə motivasiyanızı qorumaq üçün 5 addım

Psixoloq.az bildirir ki,bəziləri həvəslə işə başlayır və “bu, mən yaxşıyam!” düşüncəsi ilə sona çatır, bəziləri cari vəzifələrini yerinə yetirmək üçün bütün güclərini sərf edərək hər dəfə özlərini dəf etməli olurlar Çox şey ehtiyaclarımızın iş yerində qarşılanmasından asılıdır: təhlükəsizlik, qrupa üzv olmaq, özünə inam, muxtariyyət, tanınma ... Buna təsir etmək qabiliyyətimiz məhduddur: çox vaxt təşkilatçılıq və liderlik məsələsidir. Ancaq bir şey gücümüzdədir. Motivasiyanı artırmağın ilk addımı hansı ehtiyacların qarşılandığını və hansının olmadığını anlamaqdır. Bəxtəvər insanlar var ki, əmək həvəslərini necə qorumaq barədə düşünməzlər: sadəcə məmnuniyyətlə işləyirlər və bunlar hamısıdır. Əgər siz onlardan biri deyilsinizsə, onda tövsiyələrimiz sizə kömək edəcəkdir. 1. Diaqnoz qoyun Aşağıdakılardan hansının yaxşılaşdırılmasına ehtiyac olduğunu öyrənin. Bu da motivasiyanıza mənfi təsir göstərir. Nə və nə dərəcədə sizin üçün uyğun olduğuna qərar verin. Tanınma: Özünüzü təqdir etdiyinizi hiss edirsiniz? Təşəkkürlər, təbriklər və digər nəzakətlər alırsınız? Muxtariyyət: müstəqil hərəkət edib qərar verə bilərsinizmi? Münasibətlər: Ətrafınızın dəstəyini, xeyirxahlıq atmosferini hiss edirsiniz? Səmərəlilik: Tapşırığınızı yerinə yetirdiyinizi hiss edirsiniz? Yoxdursa, onda nəyiniz çatışmır: bacarıqlar və ya səriştələr? Töhfə hissi: işdə fayda verdiyinizi hiss edirsiniz? Şəxsi inkişaf: iş sizi qane edirmi, maraqlanırsınız? Rəhbərlik: xətt meneceri ilə əlaqə nə qədər yaxşıdır? İş şəraiti: İş şəraiti və cədvəllər peşəkar və şəxsi həyat arasında tarazlığı qorumağa imkan verirmi? Bu paraqraflarda boşluqlar tapsanız, nəyin düzəldilməli olduğunu öyrənəcəksiniz. Bir şey təsir etmədiyiniz xarici amillərdən asılıdır. Onları menecerlə və ya kadrlar şöbəsi ilə müzakirə etməyə dəyər. Öz tərəfinizdə də yaxşılığa doğru dəyişə biləcəyiniz qalır. 2. Şəxsi hədəflərinizi təyin edin Rəhbərliyin qarşıya qoyduğu vəzifələrə əlavə olaraq şəxsən sizin üçün mənalı olan bu hədəfləri müəyyənləşdirin. Bunlar mütləq işlə birbaşa əlaqəli olmamalıdır. Və böyük olmaları lazım deyil. Bəlkə də bu çox kiçik məqsədlər olacaq, məsələn: yeni tanışlıqlar etmək, üfüqlərinizi genişləndirmək, bacarıqlarınızı artırmaq, CV-də yaxşı bir giriş əldə etmək, yeni bacarıqlar əldə etmək və mövcud olanları "təkmilləşdirmək" ... Bu əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırır və eyni zamanda ruh yüksəkliyini artırır. Şəxsi hədəflərə çatmaqda nə qədər uğurlu olduğunuzu hər gün müəyyənləşdirin və uğurunuzu qeyd edin. 3. Zövq axtarın Bu əsl motivasiya motorudur. Məsələn, bir satıcı qadın kataloqlarla işləməkdən məmnun olduğu üçün yeni modellər sifariş etmək məsuliyyətini öz üzərinə götürə bilər. Və ya söhbət etməyi sevirsə, müştərilərə məsləhət verməkdən zövq alır. İşi necə daha xoş və daha rahat etdiyinizi də düşünün. Uyğundur paltar və ayaqqabı, düzgün işıqlandırma, səs-küy səviyyəsi - çox vaxt düşünmədiyimiz, amma yaxşılığa doğru dəyişə biləcəyimiz çox şey var. Məsələn, ortopedik bir yastıq oturaq işdə faydalı ola bilər və musiqisi olan və ya olmayan qulaqlıq sizi kənar səslərdən xilas edəcəkdir. Adi bir narahatçılığa dözməyin, əgər qarşısını almaq olarsa. İş gününüzü inkişaf etdirə biləcək hər şeyin siyahısını tərtib edin. Yuxarıda göstərilənlər kimi həm maddi obyektləri, həm də həmkarları ilə ünsiyyət kimi qeyri-maddi cəhətləri əhatə etsin. Və tədricən təcrübənizdə irəliləyişlər tətbiq edin. 4. Özünüzə istirahət verin Bəzən işləmək istəməməsi həddindən artıq yüklənmənin təbii nəticəsi olur. Buna görə də qalanları unutma. Bu təkcə tətil haqqında deyil, həm də gün ərzində bir neçə dəqiqəlik kiçik fasilələrdir ki, bu da bir neçə fiziki məşq etmək və ya sadəcə gözlərinizi yumub oturmaq üçün istifadə edilə bilər. Dəhliz boyunca gəzin, pəncərədən baxın, özünüzə bir fincan çay tökün, çiçəkləri sulayın ... Bəlkə də öz yükləmə üsullarınızı ortaya qoyacaqsınız. İş yerində tez-tez bədənimizi dinləməyi unuduruq və yorğunluğun necə qurulduğunu görmürük. Ayrıca, yoga mütəxəssisləri iş yerində yerinə yetirmək üçün uyğun duruşları təsvir edirlər. Bunlardan bəziləri Kristin Çenin "Things Things Yoga" kitabında verilmişdir. Trafikdə, işdə, evdə "(Sinbad, 2018). İş yerində tez-tez bədənimizi dinləməyi unuduruq və yorğunluğun necə qurulduğunu görmürük. Öz-özünə diaqnoz üçün hər saata bir dəqiqə verməyə çalış, özünə "Bədənim indi necə hiss edir?" Sualını ver. cavabını eşidin. 5. Baxış bucağını dəyişdirin İşinizi daha zövqlü etmək üçün sizə baş vermirsə, niyə bu işə başlamağınızı xatırlamaq faydalı ola bilər. Sənə nə etməyə imkan verir? Bunun dəyəri nədir? Bəlkə o sizə hobbi, şəxsi və ya ailə həyatı üçün kifayət qədər vaxt ayırır? Yoxsa gələcəkdə arzuolunan mövqe tutmaq üçün bu məkanın doğru bir mərhələ olduğunu bilirsiniz, bu da öz ehtiraslarınıza və seçimlərinizə daha uyğundur? Bəzən bizə elə gəlir ki, işə getməyimiz üçün “etməliyik” və hətta “məcbur edirik”. Ancaq bunu bizə zorla tətbiq etmədilər? Biz özümüz bunu özümüz üçün seçdik və buna görə belə bir seçim üçün yaxşı səbəblər var.  Psixoloq.az

Nəticəni deyil, bir prosesi təsəvvür edin

Psixoloq.az bildirir ki, bəzən gündəlik həyatda olmayan şeyləri xəyal etmək xüsusilə xoşdur. Halbuki bu cür fantaziyaların reallıqda istifadəsi nədir? Təsəvvürdə pozitiv şəkillər yaratmaq lazım olduğunu və bunu necə düzgün etmək lazım olduğunu diqqətinizə çatdırırıq Maraqlısı idman psixologiyasıdır. Biz, "adi" psixoloqlar, müştərilərimizə mükəmməlliklə necə davranmağı və qüsursuzluqlarını qəbul etməyi öyrədərkən, daha yüksək nailiyyətlər idman sahəsində çalışan həmkarlar daha təsirli olmağı öyrədirlər: daha sürətli, daha yüksək, daha güclü. - Yaxşı, mənə deyin bunlarla nə edirsiniz? - Həmkarımdan şübhə ilə soruşdum. "Bilirsiniz, vizuallaşdırma həqiqətən kömək edir" dedi. - İdmançı uğur qazanacağını xəyal edir ... Vallah, düşündüm. Ronda Bernin kitabını kim xatırlamır ki ? "Hər gün, poçtla pul aldığınız bütün rənglərdə və detallarda xəyal edin və pul köçürmələri almağa başlayacaqsınız." tez-tez vizuallaşdırma ilə məşğul olanlarda motivasiya azalır. Pozitiv şəkillər həqiqətən çox kömək edə bilər. Sözlər əhvala təsir edəndən güclüdür Həqiqət haradadır? Həmişə olduğu kimi ortada. Pozitiv şəkillər həqiqətən çox kömək edə bilər. Bu, sözlərdən daha çox əhvalımıza daha güclü təsir göstərmələri ilə əlaqədardır. Ancaq üç vacib şərt var. Birincisi, işləmək üçün vizuallaşma hərəkətlərlə müşayiət olunmalıdır. Məsələn, vacib bir hesabat hazırlamalısınız. Özünüzü bu işi inamla və xoşbəxtliklə xəyal edə bilərsiniz. Ancaq bundan sonra yenə də bunu etməyə başlamalısan! İkincisi, görüntüləmə nəticə ilə deyil, proseslə əlaqəli olmalıdır. Problemi həll etmək üçün özünüzü düşünün. Hesabatı artıq hazırladığınızı xəyal edirsinizsə, sadəcə onu başlamaq istəmirsiniz. Üçüncüsü, vaxtında dayanmaq vacibdir. Tədqiqatlar göstərir ki, vizualizmə 10-15 dəqiqə sərf etmək optimaldır. Və sonra real həyata qayıtmağı unutmayın. Psixoloq.az